Afbeeldingsresultaat voor dopamine

Verslavingsgedrag kan zich op verschillende manieren vormgeven. Het meest bekend is de verslaving aan middelen. Minder bekend is de verslaving aan een bepaald gedrag. Verslavingsgedrag heeft een directe link met het beloningscentrum in de hersenen.

 

Gedragsverslaving

Door het uitvoeren van de handeling (bijvoorbeeld gamen, social media, sporten, gokken, seks, eten) komt dopamine vrij in de hersenen. Het beloningscentrum in de hersenen wordt dan indirect gestimuleerd. Bij inname van drugs wordt het beloningssysteem direct gestimuleerd doordat de verslavende stoffen doordringen in de hersenen. Mensen die gedragsverslaafd zijn, willen in veel gevallen afleiding zoeken van hun echte leven. Dit komt voort uit het overlevingsmechanisme 'vluchtgedrag'. Dopamine blokkeert de zuurstoftoevoer naar delen van de hersenen en/of verdooft tijdelijk negatieve gevoelens. Elke keer als zij de handeling verrichten komt dopamine vrij. Het fijne gevoel dat hierbij ontstaat, is verslavend.

Doordat er regelmatig dopamine vrijkomt is het verslavende proces vergelijkbaar met een drugsverslaving. Omdat de werking van een gedragsverslaving (en de betrokkenheid van de hersenen) nog niet erg lang bekend is, zijn sommige gedragsverslavingen nog niet erkend als een ziekte. Mensen die gedragsverslaafd zijn, hebben een vergelijkbare drang tot herhaling, verlies van controle, en tolerantie als drugsverslaafden.

Een gedragsverslaving kan zowel lichamelijke als sociale en financiële gevolgen hebben. Bij een gameverslaving kan de verslaafde last krijgen van rugpijn, hoofdpijn en geïrriteerde ogen door het staren naar het computerscherm. Een gokverslaving kan leiden tot financiële problemen. Een eetverslaving kan leiden tot overgewicht en algemene gezondheidsklachten. Veel gedragsverslavingen resulteren in een sociaal isolement. Dit betekent dat vrienden en familie de verslaafde steeds minder zien waardoor de verslaafde vereenzaamt. Het sociale leven zet de verslaafde aan de kant om de handeling maar uit te kunnen voeren (zoals gamen of eten).

 

Verslaving aan stoffen

Bij verslaving spelen de hersenen een grote rol. Drugs (waar ook alcohol en nicotine bij horen) hebben namelijk rechtstreeks invloed op de hersenen.
Drugs kunnen invloed uitoefenen op de werking van zowel de zenuwcellen van de hersenen als de neurotransmitters (signaalstoffen in de hersenen). Elke drug heeft zijn eigen specifieke werking en invloed op verschillende neurotransmitter systemen. Wel hebben ze allemaal invloed op dopamine.

Dopamine is een stof die hoort bij het beloningssysteem van de hersenen. Dopamine zorgt ervoor dat we ons tevreden en beloond voelen. Door het gebruik van drugs wordt er in de hersenen meer dopamine gemaakt. Hierdoor voelen veel drugsgebruikers zich goed. Doordat dit gevoel fijn is willen drugsgebruikers dit vaker ervaren en gaan mensen dus ook vaker gebruiken. Er zijn ook mensen die drugs gebruiken als ze ongelukkig zijn. Dit kan ervoor zorgen dat mensen verslavende stoffen (overmatig) gebruiken.

De zenuwcellen in de hersenen veranderen door het gebruiken van drugs. De hersenen worden minder gevoelig voor de lichaamseigen neurotransmitters. Niet alleen voor dopamine, maar ook voor andere neurotransmitters zoals endorfine. Deze neurotransmitters binden normaal gesproken aan een ontvanger (receptor) op de hersencellen. Drugs hebben effecten op deze receptoren. De receptoren kunnen:

  • Toenemen in aantal. Hierdoor kunnen neurotransmitters of de drugs op meerdere plekken binden. Het gevoel dat deze neurotransmitters en/of drugs veroorzaken wordt hierdoor versterkt.
  • Afnemen in aantal. Hierdoor kunnen neurotransmitters op minder plekken binden. Hierdoor kunnen normale gevoelens zoals angst minder sterk gevoeld worden. Dit gevoel wordt normaal gesproken veroorzaakt doordat de natuurlijke neurotransmitters binden aan de receptoren. Omdat de bindingsmogelijkheden afnemen, neemt het te veroorzaken gevoel ook af.
  • Veranderen; als de receptoren van vorm veranderen kunnen de neurotransmitters niet meer binden of juist veel beter binden.

Drugsgebruikers zijn constant bezig met de drug en verlangen hevig naar het gebruiken van de drugs (hunkering). Ze komen in een zich steeds herhalend patroon wat moeilijk te doorbreken is. Dit gedrag komt in dergelijke mate voor dat het dagelijkse leven hieronder lijdt. Deze mensen worden verslaafd genoemd.

 

Is blowen wel of niet schadelijk?

Mensen die blowen dragen vaak de overtuiging uit dat blowen niet schadelijk of verslavend is. De omgeving deelt over het algemeen een andere mening.

Blowen heeft invloed op het functioneren van het geheugen, de concentratie en het snel kunnen opnemen van informatie. Waarschijnlijk geldt dit het sterkste voor mensen die erg jong zijn. Tijdens het blowen (stoned zijn) wordt de zuurstoftoevoer naar je hersenen (tijdelijk en deels) geblokkeerd waardoor geheugenfuncties verminderen, dit hersteld zich nadat de stof is uitgewerkt. Is er sprake van veel blowen dan beïnvloed dit het herstelproces ten nadele.

Door het blowen kan er sprake zijn van een stoornis in de ontwikkeling, zogezegd omdat men tijdelijk uit de 'situatie' stapt. Een ontwikkelingsstoornis als gevolg van blowen is gerelateerd aan de kernoorzaak voor inname, namelijk het willen verdoven van emoties zoals angst en 'ongelukkig zijn'. Ook het vermijden van andere gevoelens of moeilijke situaties kan de oorzaak zijn om te gaan blowen of het vermijden van bijvoorbeeld de herinnering aan slechte ervaringen uit het verleden. De behoefte om te vluchten komt dan voort uit het overlevingsmechanisme, dit noemt men 'vluchtgedrag'. Receptoren nemen dan in aantal af.

Enige jaren geleden is een overdrachtstof of neurotransmitter ontdekt die van nature in de hersenen voorkomt en waarvan de effecten veel lijken op die van cannabisgebruik. Deze stof heet anandamide. Cannabis imiteert na opname als het ware de werking van anandamide waardoor dezelfde effecten optreden.

Anandamide zorgt ervoor dat het beloningcentrum in de hersenen geprikkeld kan worden. Hierdoor voelen we ons goed. Het aantal receptoren is dan toegenomen of veranderd. Ook werkt anandamide in die hersengedeelten die een rol spelen bij het korte termijngeheugen, de concentratie en het opnemen van informatie. Zo komen er bijvoorbeeld veel receptoren voor in de cortex. De cortex is het hersendeel waarvan men vermoedt dat het te maken heeft met met cognitieve functies. Dit geldt ook voor de hippocampus. De hippocampus is een plek die van groot belang is voor het geheugen.


Nadat cannabis uitgewerkt is treedt de normale situatie weer in werking zonder dat voor zover tot nu toe bekend schade voor de hersenen optreedt. Bij langdurig misbruik kan er sprake zijn van het afsterven van hersencellen of een stoornis in de ontwikkeling.

 

Stoppen met verslavingsgedrag

Elke vorm van verslaving creëert een drang tot herhaling. De behoefte aan herhaling heeft invloed op de dagstructuur, zoals bijvoorbeeld het 'moeten' roken van een sigaret of het 'moeten' eten van vet voedsel.

Wanneer er sprake is van een intrinsieke behoefte aan structuur, controle en zekerheid, kan er ongemerkt een verschuiving plaatsvinden van verslaving aan stoffen naar verslaving aan gedrag. Door de verslaving aan stoffen kan het willen vasthouden aan de structuur (als gevolg van de middelenverslaving) gaan leiden tot verslaving aan structuur. Men gebruikt dan nog wel de middelen of het gedrag maar de oorzaak ligt in het dwangmatig willen vasthouden aan de structuur omdat dit controle geeft en een zekere vorm van zingeving / doel. Het middel of het gedrag is dan niet meer de hoofdbehoefte. Wanneer men de middelen gaat afbouwen is het essentieel om dit aspect erbij te pakken.

Bij het afbouwen is het bovendien belangrijk om te werken aan het herstel van de aanmaak van de lichaamseigen neurotransmitter dopamine. Dit kan worden bereikt door op zoek te gaan naar de kernoorzaak (situaties) die het overlevingsmechanisme in werking hebben gesteld. Daarnaast is het belangrijk om het zelfbeeld en zelfvertrouwen te versterken en de eigen passies en talenten tot ontwikkeling te laten komen. Er vindt dan een verschuiving plaats die een overeenkomstig gevoel van tevredenheid en geluk geeft. Jezelf goed voelen is ook verslavend en is gerelateerd aan inspiratie en zingeving. Dat gevoel is waar men oorspronkelijk naar zocht via de middelen of het gedrag, maar wat uiteindelijk een negatief effect heeft gecreëerd. De transitie is niet eenvoudig wanneer er sprake is van een gebrek aan zelfvertrouwen. Gesprekstherapie kan dan het herstelproces bevorderen.

Verslavingsgedrag wordt geregeerd door een programma dat de hersenen zich hebben aangeleerd vanuit een overlevingsmechanisme. Reactiepatronen in de hersenen kunnen in drie weken tijd worden geherprogrammeerd als het ego-overlevingsmechanisme met de gerelateerde negatieve reactiepatronen wordt getransformeerd naar positieve reactiepatronen. Het geluksgevoel 'moet' worden ervaren vanuit het hart en niet door externe invloeden. Dit bereikt men doordat men gaat doen wat bij de Ei-Gen-heid past; de blauwdruk, het DNA - wat Genetisch is bepaald. Vragen als: 'waar ben je goed in, waar wordt je blij van, wat vindt je leuk om te doen' zijn goede richtingaangevers.

Verslavingsgedrag wordt versterkt door een verzuring van het lichaam wat ontstaat door een tekort aan magnesium. Magnesium wordt niet voor niets de vonk van het leven genoemd (passie gevend, inspiratie). Middelen en zelfs bepaald gedrag (gamen, gokken, eten) versterken deze tekorten waardoor er een vicieuze cirkel ontstaat. Bij het afbouwen is het belangrijk om voldoende magnesium in te nemen, 800mg p/dag, en wel van een hoogwaardige kwaliteit. Het is zelfs zo dat door het innemen van magnesium de behoefte aan verzurende stoffen verminderd. Stress is eveneens een gevolg van verzuring en v.v.: verzuring leidt tot stress. Stress is één van de oorzaken voor gedrags- en middelenverslaving.

 

Verslaafd aan energie van anderen

In bovenstaande perceptie wordt niet het energetisch aspect meegenomen, dit is volledig onbekend terrein. Mensen kunnen wel degelijk verslavingsgedrag laten zien wanneer ze niet vanuit de eigen bron leven. In dat geval kan iemand gedrag vertonen waarbij men energie weg haalt bij de ander, bijvoorbeeld door de ander te kleineren om zichzelf te ervaren en sterk te voelen. De externe energietoevoer is van tijdelijke aard en dit leidt tot herhaling van het gedrag; het 'niet zonder kunnen leven'. Helaas gaat dit ten koste van de ander. Men kan verslaafd zijn aan het gevoel van status, bevestiging, liefde, erkenning en dergelijke en in zekere zin aan de slachtofferrol, wantrouwen, dominantie enzovoorts. Het moge duidelijk zijn dat dit gedragspatroon eveneens voortkomt uit een overlevingsmechanisme en dat gedragsverandering met name op zielsniveau moet plaatsvinden.

 

Cora, Licht Zijn 2015

Lees meer:
Gedragsverslaving
Verslaving aan stoffen
Gevolgen van verslaving
Nicotine: pepmiddel en neurotransmitter
Magnesium... de vonk van het leven